Ogólnopolska Konferencja Dydaktyczna: Horyzonty Fizyki

23 paź 2026, 10:00 → 24 paź 2026, 23:30 Europe/Warsaw

Kampus UJ, ul. Łojasiewicza 11, Kraków

pt., 23 października

10:30 → 11:30 Rejestracja

11:30 → 14:00 Wycieczka do SOLARISu

Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS w Krakowie to najważniejsza i najbardziej zaawansowana infrastruktura badawcza tego typu w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Działa w ramach Uniwersytetu Jagiellońskiego na Kampusie 600-lecia Odnowienia UJ.
Dzięki promieniowaniu synchrotronowemu naukowcy mogą prześwietlać materiutę na poziomie atomowym i cząsteczkowym. Centrum wykorzystywane jest w fizyce, chemii, biologii, medycynie, inżynierii materiałowej, a także w farmacji i archeologii.

14:15 → 15:00 Obiad

15:00 → 15:15 Rozpoczęcie konferencji

15:15 → 16:15 Pokaz naukowy: "Fizyka w gwiezdnych wojnach"

„Gwiezdne Wojny” to fenomen na skalę światową – kinematograficzny, techniczny i socjologiczny. Wśród milionów fanów sagi George’a Lucasa nie brakuje również fizyków, którzy patrzą na ekranowe zmagania przez pryzmat praw natury. Co wynika ze zderzenia hollywoodzkiej wizji z rygorem nauki? O tym porozmawiamy na wykładzie wzbogaconym o pokazy doświadczeń. Zastanowimy się wspólnie, jak wykorzystać magię kina sci-fi, by zafascynować uczniów naukami ścisłymi i udowodnić im, że fizyka otacza nas zewsząd – nawet w odległej galaktyce.

Lider: Dr Witold Zawadzki

16:15 → 17:15 "Nauczanie trudnych tematów w prosty sposób"

Mówca: Prof. Herbert Dreiner

17:15 → 17:45 Przerwa kawowa

17:45 → 18:30 "Uczeni na przestrzeni dziejów"

Ucząc się fizyki poznajemy nazwiska uczonych przypisane do ważnych praw lub przełomowych eksperymentów. Często jednak ogranicza się to właśnie tylko do samych nazwisk lub krótkich wzmianek z życia. Z nauką matematyki jest inaczej; nazwiska pojawiają głównie przy nielicznych twierdzeniach i są praktycznie czymś w rodzaju etykietek dla tych twierdzeń. Rzadko mówi się więcej o ludziach tworzących matematykę. Ponadto wielu uczonych, choć mieli znaczące osiągnięcia w matematyce, uważanych jest powszechnie za fizyków. Na wykładzie wspomnimy o wielkich fizykach, którzy również przez matematyków uważani są za wielkich przedstawicieli królowej nauk. Zaznaczamy jednocześnie, że mimo przeładowanych programów warto nie zapominać o ludziach tworzących wielką naukę.

Mówca: Dr Zdzisław Pogoda

18:30 → 19:15 Kolacja

19:15 → 21:00 Wieczorna niespodzianka

19:30 → 20:30 Zumba

Lider: Monika Gielarek

sob., 24 października

08:30 → 09:00 Poranna kawa

09:00 → 09:30 “Szkoła dociekania”

Ciekawość dziecka wkraczającego do systemu edukacji znacznie wykracza poza
wachlarz możliwości oferowanych mu dotąd przez ten system. Jednak to ona,
pierwotna i powszechna, jest fundamentem i napędem rozwoju każdego człowieka z
osobna i całej ludzkości.
Zmiana sposobu myślenia na temat metod nauczania stanowi klucz do kształcenia
nowych pokoleń w czasach szybko zmieniającego się świata i wyzwań
współczesności, związanych z rozwojem technologii i globalnymi zmianami.
Metoda dociekania naukowego (Inquiry-Based Learning) jest przykładem modelu
edukacji aktywizującej - motywującej, realizowanej w duchu refleksji, współpracy,
odpowiedzialności za własne kształcenie, umiejętności rozwiązywania
niestandardowych problemów i rozwijania kluczowych kompetencji, w tym
kompetencji społecznych i sprawczości. Dociekanie naukowe to nie odtwarzanie
eksperymentów według instrukcji, a konstruowanie wiedzy, rozwijanie umiejętności i
postaw. Liczne przykłady wdrożeń tej metody w polskich szkołach potwierdzają jej
wysoką skuteczność w zwiększaniu motywacji, zaangażowania uczniów oraz
poziomu ich wiedzy. Jednocześnie wskazują na jej szczególne znaczenie w
kontekście edukacji włączającej, gdyż prowadzi ona także do wzrostu osiągnięć
uczniów, którzy mają trudności w nauce prowadzonej metodami tradycyjnymi.

Mówca: Dr Dagmara Sokołowska, prof. UJ

09:30 → 09:55 Panel dyskusyjny

10:00 → 11:00 Warsztaty I: „Jak zważyć aluminium bez wagi, czyli fizyka na obcej planecie”

Wyobraźmy sobie, że trafiamy na planetę, gdzie przyspieszenie grawitacyjne jest inne od ziemskiego, a my posiadamy dostęp „tylko” do energii cieplnej i termometrów (nie mamy nawet sprężyn). Jak dokładnie jesteśmy w stanie określić masę kawałka aluminium? Czy kształt badanego obiektu ma znaczenie? I czy zawsze lepsze jest wrogiem dobrego?

Lider: Sławomir Oksiutowicz (CD WFAIS UJ)

10:00 → 11:00 Warsztaty II: „Od mostu do stacji kosmicznej – budujemy wytrzymałe konstrukcje”

Podczas warsztatów pochylimy się nad – jak najbardziej ziemską – strukturą, która trzyma Międzynarodową Stację Kosmiczną w całości.
Pracując w zespołach, i przy wykorzystaniu kartek papieru, będziemy testować różne rozwiązania, doskonalić projekty i podejmować wspólne decyzje, rozwijając przy tym myślenie inżynierskie. A wszystko to, aby zbudować jak najdłuższą strukturę, która utrzyma się poziomo pod własnym ciężarem. Zastanowimy się również, jak wykorzystać to angażujące wyzwanie podczas zajęć z uczniami.

Lider: Aleksander Jasiak (CNK)

10:00 → 11:00 Warsztaty III: "Maszyny proste i urządzenia elektryczne w edukacji technicznej dzieci"

Maszyny proste i elektryczność to zagadnienia, które mogą stanowić interesujący i wartościowy element edukacji techniczno-fizycznej. Ich poznawanie wymaga jednak zastosowania metod, które łączą wiedzę teoretyczną z działaniem i doświadczeniem. Proponowane zajęcia pokazują, jak w praktyczny i angażujący sposób wprowadzać dzieci w świat techniki i fizyki, uwzględniając ich możliwości poznawcze i manualne. Uczestnicy będą konstruować modele maszyn prostych oraz podstawowe obwody elektryczne, poznając zasady ich działania poprzez samodzielne eksperymentowanie, obserwację i rozwiązywanie problemów.

Lider: Dr Jan Amos Jelinek, prof. APS (APS Warszawa)

10:00 → 11:00 Warsztaty IV: "Komora mgłowa - zobaczyć niewidzialne"

Czy można zobaczyć cząstki, które nieustannie przelatują przez nasze otoczenie? Komora mgłowa pozwala w stosunkowo prosty sposób zaobserwować ślady promieniowania jonizującego i w efektowny sposób wprowadzić uczniów w zagadnienia współczesnej fizyki. Podczas warsztatów zobaczymy, jak przygotować i przeprowadzić takie doświadczenie oraz na jakie zjawiska warto zwrócić uwagę. Porozmawiamy również o tym, jak wykorzystać komorę mgłową jako punkt wyjścia do omawiania promieniowania i podstaw fizyki cząstek, a także jak zaangażować uczniów w analizę i interpretację widocznych śladów.

Lider: Szymon Parzych (WFAIS UJ)

10:00 → 11:00 Warsztaty V: "Pole magnetyczne ziemskie i słoneczne"

Uczestnicy poznają pole magnetyczne Słońca oraz Ziemi i wykonają proste modele pokazujące ich przestrzenny rozkład. Zajęcia mają charakter praktyczny i są przygotowane z myślą o wykorzystaniu prezentowanych doświadczeń podczas lekcji fizyki w klasie VIII.

Lider: Justyna Put

10:00 → 11:00 Warsztaty VI: "AI na lekcji fizyki - od tematu do piosenki edukacyjnej"

Piosenka edukacyjna jako ciekawy sposób na wprowadzenie, utrwalenie lub podsumowanie tematu.
Podczas warsztatów uczestnicy poznają praktyczne możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji do tworzenia piosenek edukacyjnych, które mogą uatrakcyjnić lekcje fizyki i pomóc uczniom zapamiętywać najważniejsze pojęcia, prawa i zależności.
W trakcie warsztatów będziemy korzystać z ChatGPT oraz Suno. ChatGPT pomoże nam między innymi w opracowaniu pomysłu, poprawianiu tekstu piosenki, dopasowaniu języka do wieku uczniów oraz przygotowaniu promptów. Następnie za pomocą Suno przekształcimy przygotowany tekst w gotowy utwór muzyczny.
W czasie warsztatów uczestnicy stworzą własną piosenkę edukacyjną o wybranym zagadnieniu z fizyki. Poznają sposoby wykorzystania AI nie tylko do generowania muzyki, ale również do rozwijania pomysłów, poprawiania rymów i rytmu oraz przygotowywania materiałów towarzyszących.

Lider: Beata Michalska-Trębacz (XLI Liceum Ogólnokształcące w Krakowie)

11:00 → 11:15 Przerwa kawowa

11:15 → 12:15 "Space_Ready – innowacyjne nauczanie kosmosu"

Space_Ready to międzynarodowy projekt edukacyjny realizowany w ramach programu Erasmus+. Jego celem było opracowanie interdyscyplinarnego programu przygotowującego uczniów, studentów, badaczy i przyszłych specjalistów sektora kosmicznego do udziału w symulacjach kosmicznych misji analogowych.

W projekcie połączono interaktywny kurs e-learningowy dostępny na stronie space-ready.thinkific.com z praktycznym szkoleniem prowadzonym w habitacie - symulatorze bazy kosmicznej. Uczestnicy - analogowi astronauci, wykonywali eksperymenty, monitorowali systemy podtrzymywania życia, realizowali procedury bazy księżycowej oraz rozwijali umiejętności pracy zespołowej, komunikacji, przywództwa i podejmowania decyzji w warunkach izolacji.

Projekt integrował fizykę, astronomię, inżynierię, medycynę i psychologię. Pokazał, że scenariusze misji kosmicznych mogą stanowić atrakcyjne narzędzie edukacji STEAM, wspierające nauczanie przez doświadczenie, pracę projektową, krytyczne myślenie oraz zainteresowanie uczniów naukami ścisłymi.

Mówca: Dr Agata Harasymowicz (AGH)

12:15 → 13:15 Warsztaty I: „Jak zważyć aluminium bez wagi, czyli fizyka na obcej planecie”

Wyobraźmy sobie, że trafiamy na planetę, gdzie przyspieszenie grawitacyjne jest inne od ziemskiego, a my posiadamy dostęp „tylko” do energii cieplnej i termometrów (nie mamy nawet sprężyn). Jak dokładnie jesteśmy w stanie określić masę kawałka aluminium? Czy kształt badanego obiektu ma znaczenie? I czy zawsze lepsze jest wrogiem dobrego?

Lider: Sławomir Oksiutowicz (CD WFAIS UJ)

12:15 → 13:15 Warsztaty II: „Od mostu do stacji kosmicznej – budujemy wytrzymałe konstrukcje”

Podczas warsztatów pochylimy się nad – jak najbardziej ziemską – strukturą, która trzyma Międzynarodową Stację Kosmiczną w całości.
Pracując w zespołach, i przy wykorzystaniu kartek papieru, będziemy testować różne rozwiązania, doskonalić projekty i podejmować wspólne decyzje, rozwijając przy tym myślenie inżynierskie. A wszystko to, aby zbudować jak najdłuższą strukturę, która utrzyma się poziomo pod własnym ciężarem. Zastanowimy się również, jak wykorzystać to angażujące wyzwanie podczas zajęć z uczniami.

Lider: Aleksander Jasiak (CNK)

12:15 → 13:15 Warsztaty III: "Maszyny proste i urządzenia elektryczne w edukacji technicznej dzieci"

Maszyny proste i elektryczność to zagadnienia, które mogą stanowić interesujący i wartościowy element edukacji techniczno-fizycznej. Ich poznawanie wymaga jednak zastosowania metod, które łączą wiedzę teoretyczną z działaniem i doświadczeniem. Proponowane zajęcia pokazują, jak w praktyczny i angażujący sposób wprowadzać dzieci w świat techniki i fizyki, uwzględniając ich możliwości poznawcze i manualne. Uczestnicy będą konstruować modele maszyn prostych oraz podstawowe obwody elektryczne, poznając zasady ich działania poprzez samodzielne eksperymentowanie, obserwację i rozwiązywanie problemów.

Lider: Dr Jan Amos Jelinek, prof. APS (APS Warszawa)

12:15 → 13:15 Warsztaty IV: "komora mgłowa - zobaczyć niewidzialne"

Czy można zobaczyć cząstki, które nieustannie przelatują przez nasze otoczenie? Komora mgłowa pozwala w stosunkowo prosty sposób zaobserwować ślady promieniowania jonizującego i w efektowny sposób wprowadzić uczniów w zagadnienia współczesnej fizyki. Podczas warsztatów zobaczymy, jak przygotować i przeprowadzić takie doświadczenie oraz na jakie zjawiska warto zwrócić uwagę. Porozmawiamy również o tym, jak wykorzystać komorę mgłową jako punkt wyjścia do omawiania promieniowania i podstaw fizyki cząstek, a także jak zaangażować uczniów w analizę i interpretację widocznych śladów.

Lider: Szymon Parzych (WFAIS UJ)

12:15 → 13:15 Warsztaty V: "Pole magnetyczne ziemskie i słoneczne"

Uczestnicy poznają pole magnetyczne Słońca oraz Ziemi i wykonają proste modele pokazujące ich przestrzenny rozkład. Zajęcia mają charakter praktyczny i są przygotowane z myślą o wykorzystaniu prezentowanych doświadczeń podczas lekcji fizyki w klasie VIII.

Lider: Justyna Put

12:15 → 13:15 Warsztaty VI: "AI na lekcji fizyki - od tematu do piosenki edukacyjnej"

Piosenka edukacyjna jako ciekawy sposób na wprowadzenie, utrwalenie lub podsumowanie tematu.
Podczas warsztatów uczestnicy poznają praktyczne możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji do tworzenia piosenek edukacyjnych, które mogą uatrakcyjnić lekcje fizyki i pomóc uczniom zapamiętywać najważniejsze pojęcia, prawa i zależności.
W trakcie warsztatów będziemy korzystać z ChatGPT oraz Suno. ChatGPT pomoże nam między innymi w opracowaniu pomysłu, poprawianiu tekstu piosenki, dopasowaniu języka do wieku uczniów oraz przygotowaniu promptów. Następnie za pomocą Suno przekształcimy przygotowany tekst w gotowy utwór muzyczny.
W czasie warsztatów uczestnicy stworzą własną piosenkę edukacyjną o wybranym zagadnieniu z fizyki. Poznają sposoby wykorzystania AI nie tylko do generowania muzyki, ale również do rozwijania pomysłów, poprawiania rymów i rytmu oraz przygotowywania materiałów towarzyszących.

Lider: Beata Michalska-Trębacz (XLI Liceum Ogólnokształcące w Krakowie)

13:15 → 14:15 Obiad

14:15 → 16:00 Pokazy Klubu Demonstratorów Fizyki, sesja posterowa

14:30 → 15:30 Sesja posterowa

16:00 → 16:30 Wykład 5

16:30 → 17:00 Uroczyste zakończenie konferencji